ชะมวง                                                GUTTIFERAE

Garcinia cowa Roxb.

ชื่ออื่น       กะมวง มวงส้ม หมากโมก กานิ (ภาคใต้)

        ชะมวงเป็นไม้ต้น สูง 15–30 . เรือนยอดเป็นพุ่มทรงสูง เปลือกเรียบสีน้ำตาลคล้ำเกือบดำ เปลือกชั้นในสีแดง มียางสีเหลืองซึมออกมาเป็นเม็ดๆ ใบ เดี่ยว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปรีแกมรูปใบหอก ถึงรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก กว้าง 2–3.5 ซม. ยาว 6–15 ซม. เรียวไปทางปลายและโคนใบ ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน เส้นแขนงใบบางไม่เด่นชัด ก้านใบยาว ดอก เล็ก สีเหลืองนวลถึงชมพู หรือแดง ออกเป็นกระจุกตามง่ามใบใกล้ปลายกิ่ง ผล รูปกลม หรือรูปกลมแกมรูปไข่ กว้าง 2.5–3 ซม. ยาวประมาณ 3 ซม. สุกสีเหลืองส้ม มีกลีบเลี้ยงขนาดใหญ่ 4 กลีบปิดขั้วผล

        ชะมวงมีการกระจายพันธุ์ทั่วไปในป่าดิบชื้นที่ลุ่มต่ำและในป่าพรุทางภาคใต้ และภาคตะวันออกเฉียงใต้ ที่ความสูงจากระดับทะเลปานกลาง 800–900 . ในต่างประเทศพบที่อินเดีย พม่า และมาเลเซีย ออกดอกเดือนกุมภาพันธ์–มิถุนายน ผลแก่เดือนเมษายน–พฤษภาคม

        รากแก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ถอนพิษไข้ แก้บิด ต้นให้ยางสีเหลืองใช้ย้อมผ้า ใบและผลเป็นยาระบาย กัดฟอกเสมหะ แก้ธาตุพิการ แก้ไอ ฟอกโลหิต ใบอ่อนสีแดงมีรสเปรี้ยวกินได้