บทที่ 3

  เนื้อหา

มาตราส่วนแผนที่
 

มาตราส่วนแผนที่เป็นวิธีสำหรับกำหนดระยะบนแผนที่เมื่อเปรียบเทียบกับพื้นโลกจริง ดังนั้นการกำหนดมาตราส่วนจึงมีผลกระทบต่อการแปลตีความแผนที่ด้วย

โดยทั่วไปจะมีมาตราส่วนอยู่สองประเภทคือ แผนที่มาตราส่วนใหญ่ และแผนที่มาตราส่วนเล็ก สำหรับแผนที่มาตราส่วนใหญ่เช่นแผนที่ผังเมือง ครอบคลุมพื้นที่เล็ก ๆ แต่ได้รายละเอียดสูง ส่วนแผนที่มาตราส่วนเล็กเช่น แผนที่โลกครอบคลุมพื้นที่ได้มากแต่จะได้รายละเอียดน้อย

การนำเสนอข้อมูลภูมิศาสตร์บนแผนที่ส่วนใหญ่จะปรับลดขนาดลงมา การปรับลดขนาดลงมานี้จะถูกอ้างอิงโดยมาตราส่วนแผนที่ ซึ่งมีมาตราส่วนแผนที่ที่นิยมใช้อยู่ 3 แบบคือ

  • Linear (บางครั้งเรียกว่า graphic)
  • Verbal
  • Representative fraction

Linear scales
Linear หรือ graphic เป็นมาตราส่วนที่นิยมใช้กันมากเช่น แผนที่เส้นทางเดินรถ แผนที่ประเทศ แผนที่เดินเรือ มาตราส่วนแบบนี้ผู้ใช้ทั่วไปจะคุ้นเคย สำหรับการวัดมาตราส่วนทำได้โดยนำไม้บรรทัดวัดขนาดบริเวณที่ต้องการในแผนที่จากนั้นนำมาเปรียบเทียบกับ Linear scales ที่ได้วาดไว้แล้วอ่านค่าที่ได้ ผลของค่าที่ได้จะเป็นระยะทางจริงบนพื้นโลก

Verbal scales
Verbal scales เป็นมาตราส่วนที่ใช้ระบบการอ้างอิงเช่น ระยะทาง 4.8 กิโลเมตรจะมีระยะทางบนแผนที่ 20 เซนติเมตร วิธีนี้ทำให้ผู้ใช้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพื้นโลกจริงกับระยะทางบนแผนที่ซึ่งจะปรากฎวิธีนี้บนแผนที่ดังเช่น 20cm = 4.8km ซึ่งผู้สร้างแผนที่อาจจะกำหนดใหม่ตามสัดส่วนได้คือ 1cm = .24km.

Representative fractions
Representative fractions เป็นมาตราส่วนที่กำหนดเป็นแบบอัตราส่วนระหว่างระยะทางบนแผนที่ต่อระยะทางบนพื้นโลกจริง เช่น 1:24,000 หรือ 1 / 24,000.

มาตราส่วนแบบ representative fraction (RF) เป็นแบบที่พัฒนามาจากมาตราส่วนแบบ verbal scale โดยอาศัยหน่วยเป็นหน่วยเดียวกันทั้งสองด้าน และปรับค่าให้เป็นสัดส่วนต่อหนึ่งหน่วย

ดังเช่น

  • 20cm = 4.8km (มาตราส่วนแบบ verbal scale ต้นฉบับ)
  • 20cm = 480,000cm (ปรับแก้ให้เป็นหน่วยเดียวกันทั้งสองด้าน)
  • 1cm = 24,000cm (ปรับให้เป็นสัดส่วนต่อหนึ่งหน่วย)
  • 1 / 24,000 or 1:24,000 (ตัดส่วนที่เป็นหน่วยออก)

ด้วยค่าหน่วยทั้งสองด้านเป็นหน่วยเดียวกันดังนั้นการเปรียบเทียบระยะทางบนแผนที่กับระยะทางบนพื้นโลกจริงสามารถอ้างอิงได้ทุกรูปแบบของหน่วยวัด เช่น มาตราส่วน 1:24,000 (1 หน่วยบนแผนที่จะอ้างอิงเป็น 24,000 หน่วยบนพื้นโลก) 1cm = 24000cm , 1mm = 24000mm หรือ 1' = 24000' อื่น ๆ

ถึงแม้ว่ามาตราส่วนทั้งสามรูปแบบสามารถแสดงบนเอกสารแผนที่ในโปรแกรม ArcMap ได้ หากแต่มีเพียงแบบ Representative fraction แบบเดียวก็สามารถอธิบายมาตราส่วนของแผนที่ได้ และยังสามารถนำไปประยุกต์ต่อเป็นมาตราส่วนแบบอื่น ๆ ได้ต่อไป

 
 

การทำงานกับแผนที่โดยโปรแกรม ArcGIS

 
   

เนื้อหา
หน้ากากของโปรแกรม ArcMap
เลเยอร์ (Layers)
กรอบข้อมูล (Data frames)
Table of Contents
การเปลี่ยนกรอบแผนที่
มาตราส่วนแผนที่
มาตราส่วน Scale-dependent display
การสร้าง thumbnail

 


หน้าถัดไป