แม่หม้ายลองไน

วรวุฒิ  วรคุตตานนท์

 

 
 

               อันอับ        Homoptera

                  วงศ์        Cicadidae

ชื่อวิทยาศาสตร์        Tosena fasciata

แม่หม้าย หรือ แม่ม่ายลองไน หรือ แมลงว้าง เป็นจักจั่นขนาดใหญ่อันดับสองของไทย รองจาก Pomponia imperatoria เมื่อกางปีก ยาวได้กว่า 15 เซนติเมตร มีสีสันสวยงาม ดู สงบ ขรึม แตกต่างจากจักจั่นชนิดอื่น คือ มีส่วนหัวสีดำ ส่วนอก มีสีดำ คาดด้วยสีขาว  ส่วนท้อง มีสีส้ม แต้มด้วยสีดำ ปีกมีสีดำ ปีกบนมีสีขาวคาดขาคู่หน้า ต้นขามีหนามข้างละ 2 อัน เริ่มออกจากดักแด้ในช่วงเดือน สิงหาคมเป็นต้นไป  จะส่งเสียงเรียกคู่ในช่วงรุ่งสาง และพลบค่ำเท่านั้นแตกต่างจากจักจั่นทั่วไปที่มักส่งเสียงเพื่อจับคู่ตลอดเวลา เสียงของแม่ม่ายลองไนแตกต่างจากจักจั่นชนิดอื่นคือ มีเสียงดังและกังวาน แม่ม่ายลองไนจะออกหากินตัวเดียว โดยดูดน้ำเลี้ยงของพืชเป็นอาหาร มักพบหากินอยู่กับต้นสัก  ชาวไทยเริ่มรู้จักแม่หม้ายลองไนครั้งแรกเมื่อ  พระยา พระยาศรีสุนทรโวหาร( น้อย อาจารยางกูร ) นำมาแต่งกาพย์ ที่ ชื่อว่า พหุบาทสัตวาภิธาน   สอนวิชาภาษาไทย ในสมัยรัชการที่ 5 ในกาพย์บางส่วนมีใจความว่า

 

 

เรไรร่ายร้องระดม                หริ่งหริ่งระงม

เพรียกพฤกษ์ที่ในไพรแวง

แม่ม่ายลองไนกระแสง       เสียงแหวดแหวแรง

ระดมระดื่นพื้นไพร

จักจั่นแจ้วแจ้วจับใจ            จาดจ้าแจ่มใส

สังคีตประโคมอารัญ