ด้วงคีมยีราฟ

 

     โดย นายวีรศักดิ์  ทิชัย

นักวิชาการป่าไม้ ประจำศูนย์วิจัยกีฏวิทยาป่าไม้ ที่ 1 จังหวัดลำปาง

 

ด้วงคีมยีราฟ    ลักษณะเด่นที่สำคัญ คือ ส่วนหัวบริเวณขอบตรงกลางด้านบนจะมีปุ่มยื่นตรงไปด้านหน้า 1 คู่ 

กราม

ปุ่มบนส่วนหัว

ขาคู่กลาง

 

ขาคู่หลัง

 

        ด้วงคีมยีราฟ เป็นหนึ่งในด้วงปีกแข็งที่อยู่ในวงศ์ด้วงเขี้ยวกาง ( Lucanidae ) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า  Prosopocoilus (Cladognathus) giraffa  ด้วงชนิดนี้มีการกระจายตั้งแต่ ประเทศเนปาล ภูฐาน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย เมียนมาร์ ไทย  ลาว และคาบสมุทรมลายู

         ด้วงคีมยีราฟ มีความสำคัญในฐานะเป็น แมลงคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ห้ามมิให้ผู้ใดครอบครอง หากมีไว้ในครอบครอง จะมีโทษสูงสุด จำคุก 4 ปี ปรับไม่เกิน 4 หมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ

         ลักษณะของด้วงคีมยีราฟ  ทั้งตัวผู้และตัวเมียมีสีดำ ขนาด  7.5 - 10.5 เซนติเมตร    บริเวณตรงกลาง tibia ของขาคู่กลาง และขาคู่หลัง มีหนาม ข้างละ 1 อัน  แต่ที่ขาคู่หลังจะมีขนาดเล็กกว่า   

ด้วงคีมยีราฟตัวผู้

ด้วงคีมยีราฟตัวเมีย

        ตัวผู้มีความแตกต่างจากตัวเมีย  ตัวผู้มีตรงมีส่วนกราม ( mandible ) ขนาดใหญ่และยื่นยาวออกไปข้างหน้า มีความยาวตั้งแต่ 2.5 - 4.0 เซนติเมตร โคนของกรามมีขนาดใหญ่ มีปุ่มขนาดใหญ่ปรากฏอยู่  ข้างละ 1 อัน และมีลักษณะเด่นที่สำคัญ คือ ส่วนหัวบริเวณขอบตรงกลางด้านบนจะมีปุ่มยื่นตรงไปด้านหน้า 1 คู่  แต่ตัวเมียมีกรามขนาดเล็กและไม่มีปุ่มตรงส่วนหัว

       ขนาดของกราม ( mandible ) มีความสัมพันธ์กับขนาดของด้วงคีมยีราฟมาก เราอาจแยกตัวผู้ได้เป็น 3 ขนาด ดังนี้  

       1. ด้วงขนาดใหญ่  กรามจะโค้งเว้าชัดเจนโดยเฉพาะตรงกลาง  ปลายสุดมี ฟันขนาดใหญ่ 1 คู่  และถัดลงมาจะพบฟันขนาดใหญ่และยาวกว่าอันอื่นอีก 1 อัน กรามมีขนาด 3.5 - 4.0 เซนติเมตร 

       2.  ด้วงขนาดกลาง  ลักษณะของกรามคล้ายกับด้วงขนาดใหญ่ แต่ขนาดจะเล็กกว่า และมีความโค้งน้อยกว่า  ขนาดของกราม 3.0 - 3.5 เซนติเมตร   

      3. ด้วงขนาดเล็ก  กรามจะตรงและโค้งเข้าเฉพาะส่วนปลาย  ฟันคู่สุดท้ายเห็นชัดเจน แต่อันถัดลงมาจะเห็นเป็นซี่ขนาดธรรมดา  กรามมีขนาด 2.5 - 3.0 เซนติเมตร

  

เอกสารอ้างอิง  : ฉวีวรรณ  หุตะเจริญ  โรเบิร์ต คันนิ่งแฮม  สุรชัย ชลดำรงกุล  ภัทพิมล ไสว และสุภโชติ อึ๊งวิจารณ์ปัญญา . 2544 . .                                               คู่มือตรวจวิเคราะห์แมลงคุ้มครอง .  อินทิเกรเท็ด โปรโมชัน เทคโนโลยี  จำกัด , กรุงเทพฯ . 157 หน้า

 .                         Pisuth Ek-Amnuay . 2002 . A handbook to interesting beetles of Thailand . Ban Lae Suan  . Bangkok . 408 p.