กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช  กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 









 

 

 

กระถินเทพา

 

ชื่อวิทยาศาสตร์  Acacia mangium Willd.

ชื่อวงศ์  Leguminosae - Minosoideae

ชื่อสามัญ   Kra thin te pha (ไทย), Sabah salwood, Tongke hutan หรือ mangge hutan (อินโดนีเซีย)

ชื่อทางการค้า   Brown salwood (ชื่อทางการค้าของออสเตรเลีย)

ชื่อพื้นเมือง  -


     เป็นพันธุ์ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่โตเร็วมีความสูงถึง 30 เมตร แต่โดยปกติแล้วโตเต็มที่จะมีความสูงเกิน 15 เมตร มีช่วงยาวของลำต้นที่ปราศจากกิ่งก้านเกือบครึ่งหนึ่งของความสูงทั้งหมดขึ้นในที่โล่งแจ้ง มีการลัดกิ่งเองตามธรรมชาติ ต้นที่มีอายุมากๆ เปลือกแข็งหนา ขรุขระแตกเป็นร่องยาว และมีสีน้ำตาลอ่อนถึงเข้ม

                        รูปทรง (เรือนยอด)  จะมีลักษณะแคบและยาว

                        ใบ   ใบที่เห็นเป็นใบเทียมคล้ายใบกระถินณรงค์ มีลักษณะเป็นแบบใบเดี่ยวเกิดแบบสลับ ส่วนที่เห็นแผ่นใบ คือ ส่วนของก้านในเปลี่ยนรูปมาทำหน้าที่เป็นใบ ซึ่งใบอาจมีขนาดโตถึง 25x10  ซม

                        ดอก  เป็นดอกช่อรูปทรงกระบอกแบบหางกระรอก ยางประมาณ 10 ซม. 

                                       สี  สีขาว-สีครีม

                                       กลิ่น  หอมอ่อนๆ

                                       ออกดอก  ออกดอกเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน

                        ผล  เป็นฝักที่มีลักษณะม้วนขยุกขยิก  ฝักอ่อนสีเขียว

                                       ผลแก่  เป็นฝัก ฝักอ่อนจะมีสีเขียวในตอนแรกจะเหยียดตรง และจะมีเขียวเข้มเรื่องๆ จนเป็นสีน้ำตาลเข้ม-ดำ เมื่อฝักแก่จัด โดยฝักมีลักษณะบิดงอไปมา ขยุ้มเป็นกลุ่มก้อนแน่น ฝักเมื่อแก่เต็มที่จะแตกปริตามตะเข็บ เมล็ดแก่มีสีดำขนาด 3-5 มม. x 2-3 มม. จะห้อยติดอยู่กับใยสีส้ม ผลแก่สีน้ำตาลเข้ม

  
     กระถินเทพา มีถิ่นกำเนิดตามธรรมชาติด้านตะวันตกของประเทศ ในประเทศออสเตรเลีย ด้านตะวันออกเฉียงเหนือ ปาปัวนิวกีนีและด้านตะวันออกของประเทศอินโดนิเซีย โดยมีขีดจำกัดด้านเหนือสุดที่เส้นรุ้ง 0o 53 S ที่ Irian Jaya ประเทศอินโดนีเซีย และขีดจำกัดด้านใต้สุดที่เส้นรุ้ง 19o S ที่รัฐควีนสแลนด์ ประเทศออสเตรเลีย  จะพบเห็นขึ้นอยู่ในสภาพภูมิประเทศตั้งแต่ระดับน้ำทะเลจนถึงความสูง 800 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง 

  การขยายพันธุ์และการผลิตกล้า   การขยายพันธุ์และการผลิตกล้า สามารถขยายพันธุ์ได้ทั้งแบบอาศัยเพศ โดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ การปักชำ และการตอน แต่ส่วนใหญ่นิยมด้วยการเพาะเมล็ด 1 กิโลกรัม จะมีประมาณ 80,000-110,000 เมล็ด สำหรับวิธีการเพาะเมล็ดและจัดเตรียมกล้าไม้ปลูกนั้น  ก่อนเพาะเมล็ดจะเร่งการงอกด้วยการแช่เมล็ดในน้ำร้อนที่ต้มเดือน 30 วินาที เทน้ำร้อนออกแล้วใส่น้ำเย็นลงไปแทนปล่อยทิ้งไว้ข้ามคืน จากนั้นหว่านลงแปลงเพาะที่จัดเตรียมไว้เมล็ดจะงอกภายใน 8-10 วัน เมื่อกล้าที่งอกเริ่มมีใบคู่แรกสูง 5-10 ซม. ให้ย้ายชำลงถุงพลาสติกและดูแลประมาณ 2-3 เดือน ขนาดกล้าที่เหมาะสมย้ายปลูกในแปลง 25-30 ซม.

  ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการปลูก   

                        ดิน  เจริญเติบโตได้ดีบนดินที่มีสภาพความเป็นกรด-กรดจัด (pH 4.0-4.5) ดินหลายชนิด เช่น ดินที่หินปะปน ดินที่ถูกชะล้างมาก่อนมีความสมบูรณ์ต่ำ สำหรับดินที่มีฟอสเฟตน้อย การเจริญเติบโตจะไม่ดีเท่าที่ควร นอกจากนี้ยังขึ้นได้ดีบนดินลึกที่เกิดจากการสลายตัวของวัตถุต้นกำเนิดหรือดินที่เกิดจากการทับถมของตะกอนในบริเวณที่ลุ่ม

                        ความชื้น  จะเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่อากาศร้อน อุณหภูมิเหมาะสมร้อนสุด 31-34 oC และเย็น 15o-21oC

                        แสง   เหมือนไม้เบิกนำชนิดอื่น ๆ คือเจริญเติบโตดีที่สุดถ้าได้รับแจ้งเต็มที่

  การปลูกดูแลบำรุงรักษา    

                       การคัดเลือกพื้นที่และเตรียมพื้นที่ปลูก   การเตรียมพื้นที่ปลูกจะใช้วิธีเผาหญ้าและตัดโค่นต้นไม้ออกหมด เมื่อถึงเวลาปลูกอาจต้องมีการเตรียมการอีกเล็กน้อย เช่น ในกรณีที่มีหญ้าคาขึ้นอยู่ก็ควรดายหญ้ารอบ ๆ หลุมอีกครั้งหนึ่ง

                        วิธีการปลูกและระยะปลูกที่เหมาะสม    ปักหลักระยะปลูกและขุดหลุมปลูก 25x25x25 ซม. โดยปลูกในช่วงฤดูฝน ส่วนระยะปลูกที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการปลูก ถ้าต้องการไม้ขนาดเล็ก เพื่อทำชิ้นไม้สับใช้ในอุตสาหกรรมเยื่อกระดาษปาร์ติเกิลบอร์ดๆไฟเบอร์และไม้ฟืน ควรปลูกระยะ 2x2 เมตร, 2x3 เมตร และ 2x4 เมตร แต่ถ้าปลูกเพื่อต้องการเนื้อไม้ ทำเครื่องเรือนหรือก่อสร้าง ควรปลูกระยะห่าง 3x3 เมตร หรือ 4x4 เมตร หรือ 6x6 เมตร ที่นิยมในปัจจุบัน คือ 3x3 เมตร

  โรคและแมลง   โรคที่นับว่าร้ายแรงที่สุดคือโรคไส้เน่า และมีมอดเจาะลำต้นอยู่ 3 species ที่จะทำให้คุณภาพเนื้อไม้ด้อยลง นอกจากนี้ก็มี มอดทำลายไม้ ปลวกและด้วงขนาดยาว

  อัตราการเจริญเติบโต   ภายใต้สภาวะที่เหมาะสม กระถินเทพาจะเจริญเติบโตเร็วมากในช่วงอายุ 10-13 ปี ในรัฐซาบาห์ ประเทศมาเลเซีย มีความสูงถึง 20-25 เมตร และความโตทางเส้นผ่าศูนย์กลาง 20-30 ซม. และที่อายุ 10 ปี อาจมีความเพิ่มพูนของผลผลิตเฉลี่ยรายปีสูงถึง 44 ม3/เฮกแตร์ (7.01 ม3/ไร่) ในประเทศไทยได้มีการศึกษาการเจริญเติบโตและผลผลิตในท้องที่ต่างๆ ดังแสดงไว้ในตาราง

ตารางที่ 1  การเจริญเติบโตของกระถินเทพาในระยะปลูกต่างๆ ที่อายุ 1-7 ปี

Age

1

2

3

4

5

6

7

Spacing

Dgl

Ht

Dgl

Ht

Dbh

Ht

Dbh

Ht

Dbh

Ht

Dbh

Ht

Dbh

Ht

(m)

(cm)

(m)

(cm)

(m)

(cm)

(m)

(cm)

(m)

(cm)

(m)

(cm)

(m)

(cm)

(m)

1x1

0.77

0.74

4.34

4.87

4.32

6.17

4.49

6.91

4.83

7.39

5.34

7.77

5.62

8.20

1x2

0.74

0.72

4.69

4.19

4.71

6.02

5.25

7.03

6.06

7.77

6.66

8.28

6.83

8.67

2x2

0.72

0.69

5.01

3.79

5.51

5.79

6.48

7.44

7.67

8.65

8.73

9.59

8.56

10.54

2x4

0.74

0.70

5.60

3.86

6.30

5.92

8.14

7.64

9.48

8.88

11.04

9.98

11.36

10.43

4x4

0.63

0.60

5.24

3.49

6.71

5.92

8.84

7.83

10.96

9.51

13.21

10.64

13.93

11.27

Sourec : Ratana, unpublished data.

 

                       การเก็บรักษา   -

                       การแปรรูป  ทำปาร์ติเกิลบอร์ด  ทำเฟอร์นิเจอร์ โครงสร้างต่าง ๆ ที่ไม่ต้องรับน้ำหนักมาก ไม้อัด และเยื่อกระดาษ

                       การตลาด  โรงงานผลิตกระดาษ, ไม้อัด, ปาร์ติเกิลบอร์ด

                       การบริโภค  -

                       การนำเข้า -

                       การส่งออก  -



                      การใช้ประโยชน์ทางด้านเนื้อไม้  เนื้อไม้แข็ง กระพี้สีเหลืองอ่อน  หรือสีครีมแก่นไม้มีสีน้ำตาล เนื้อไม้มีเสี้ยนตรงบริเวณด้านสัมผัส  และมีเสี้ยนสนเล็กน้อยบริเวณด้านรัศมี มีความแข็งแรงทนทานดีปานกลาง  โดยคุณสมบัติของเนื้อไม้ชนิดนี้ในสวนป่า 9 ปีจะมีความหนาแน่นไม้สด 420-483 กก/3 และในกรณีความหนาแน่นอบแห้งมีค่า 500-600 กก/3 ขณะที่ไม้จากสวนป่าอายุ 12 ปี ที่รัฐซาบาห์ ประเทศมาเลเซีย มีความหนาแน่น 570 กก/3  เนื้อไม้กระถินเทพาสามารถใช้ประโยชน์ในการก่อสร้างทุกชนิดที่ไม่ต้องรับน้ำหนักมาก ทำเครื่องเรือน วงกบ ประตู หน้าต่าง เฟอร์เนิเจอร์ ปอกเป็นแผ่นไม้บาง เยื่อกระดาษ ไม้อัด ปาร์ติเกิลบอร์ด ไฟเบอร์บอร์ด และไม้ใช้สอยในรูปฟืน-ถ่าน  ซึ่งให้ค่าความร้อนเท่าๆ กับไม้กระถินณรงค์ประมาณ 4,800-4,900 Kcal/kg สำหรับเยื่อกระดาษที่ได้จากไม้กระถินเทพานั้น เส้นใยมีความยาว 1-1.2 มม. ผลผลิตของเยื่อที่ได้รับมีเปอร์เซนต์สูง เกิน 50%  และนำไปผลิตเป็นกระดาษชนิดดี

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านนิเวศน์  ไม้กระถินเทพาเป็นไม้ตระกูลถั่วชนิดหนึ่งที่มีใบหนาแน่น สามารถใช้ปกคลุมพื้นที่เพื่อปรับปรุงดิน ป้องกันการกัดชะล้างผิวหน้าดินได้เป็นอย่างดี  และใช้ปกคลุมวัชชพืช  รวมทั้งในรัฐซาบาห์นิยมใช้ปลูกเป็นร่มเงาให้ต้นโก้โก้

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านภูมิสถาปัตย์  นิยมใช้ปลูกให้ร่มเงา เป็นแนวฉากกำบัง ให้ความสวยงามตามที่สาธารณะต่างๆ และถนนหนทาง

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านโภชนาการ  -

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพร -