กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช  กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 









 

 

 

มะหาด

 

ชื่อวิทยาศาสตร์   Artocarpus  lacucha   Roxb.  (1)

ชื่อวงศ์  MORACEAE  (1)

ชื่อสามัญ   มะหาด  (1)

ชื่อทางการค้า   -

ชื่อพื้นเมือง  กาแย ตาแป ตาแปง (มลายู นราธิวาส)  มะหาด (ภาคใต้)  มะหาดใบใหญ่ (ตรัง)  หาด (ทั่วไป)  (1)


 
  มะหาดเป็นไม้ต้นขนาดกลาง - ใหญ่  สูง  15 - 25 ม.  ผลัดใบแต่ผลิใบใหม่ไว  ลำต้นเปลาตรง  เปลือกนอกสีเทาถึงน้ำตาลปนดำแตกเป็นสะเก็ดเล็กๆ  ถ้าสับเปลือกจะมียางสีขาวหรือขาวปนเหลืองซึมออกมา  (5)

                        รูปทรง (เรือนยอด)   พุ่มกลม  (5)

                        ใบ   ใบอ่อนขอบใบมักหยักเป็นฟันเลื่อยเล็กๆ แต่ใบแก่ขอบใบมักเรียบ หูใบเรียวแหลม  ใบรูปร่างขอบขนานรีหรือเกือบรูปไข่โคนใบมนหรือเว้าเข้าเล็กน้อย  ปลายใบแหลม ตัวใบกว้าง 5–20 ซม. ยาว 10–30 ซม.  ผิวใบมีขนสากทั้ง 2 ด้าน  (5)

                        ดอก  ดอกออกเป็นช่อกระจุกกลมแน่นสีเหลือง  ช่อดอกตัวผู้และช่อดอกตัวเมียอยู่ต่างช่อกัน ขนาด 0.5–1 ซม. รูปทรงเกือบกลม  (5)

                                       สี   เหลืองอ่อน  (5)

                                       กลิ่น  -

                                       ออกดอก  ระหว่างเดือน กุมภาพันธ์ - เมษายน  (5)

                        ผล   เป็นผลรวมรูปทรงกลมบุบเบี้ยว  ผลสุกเหลือง  เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-10 ซม.  (5)

                                       ผลแก่   ระหว่างเดือนมีนาคม - พฤษภาคม  (5)

   
    พบขึ้นตามป่าดงดิบถึงป่าเบญจพรรณชื้นในภาคใต้  ภาคตะวันออกเฉียงใต้  ภาคตะวันตกเฉียงใต้ ที่สูงจากระดับน้ำทะเล  100 - 400  ม.  (5)

  การขยายพันธุ์และการผลิตกล้า   นิยมการเพาะเมล็ดและการตอนกิ่ง  (5)

  ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการปลูก   -

                        ดิน   ขึ้นได้ในดินทั่วไปแทบทุกชนิด แม้ในที่ที่มีฝนตกน้อยก็ยังเจริญเติบโตได้  (5)

                        ความชื้น  มาก

                        แสง   น้อย

  การปลูกดูแลบำรุงรักษา    

      ระยะเริ่มปลูกควรรดน้ำทุกวันถ้าฝนไม่ตก และต้นกล้ายังตั้งตัวไม่ได้ควรใช้ไม้หลักปักยึดกับลำต้นกันโยก และทำที่พรางแสงแดดให้ด้วย นอกจากนี้เมื่อต้นโตขึ้นควรกำจัดวัชพืชรอบ ๆ โคนต้นบ้าง มะหาดที่มีความเจริญเติบโตดีจะให้ผลเมื่ออายุประมาณ 5 ปี  (5)

                       การคัดเลือกพื้นที่และเตรียมพื้นที่ปลูก   -

                        วิธีการปลูกและระยะปลูกที่เหมาะสม     ขุดหลุมกว้าง และยาวด้านละ 1 เมตร ตากดินไว้นาน 1–2 สัปดาห์ เพื่อฆ่าเชื้อโรคในดิน  ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยอินทรีย์ที่สลายตัวดีแล้วรองก้นหลุม แล้วจึงนำต้นกล้าลงปลูกกลบดินให้แน่น    (5)

  โรคและแมลง

  อัตราการเจริญเติบโต   -

 

                       การเก็บรักษา   -

                       การแปรรูป  -

                       การตลาด    แก่น , ต้น  กิโลกรัมละ  10  บาท
                                              ข้อมูลจากคุณถวัลย์  สุวรรณเตมีย์ ร้านเจ้ากรมเป๋อ  เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ.2546  (9)

                       การบริโภค  -

                       การนำเข้า -

                       การส่งออก  -



                     
การใช้ประโยชน์ทางด้านเนื้อไม้ 
  เนื้อไม้สีน้ำตาลแกมเหลืองอ่อนเสี้ยนสน  เนื้อหยาบ  แข็ง  เหนียวและทนทานมาก  ปลวกและมอดไม่ชอบทำลาย  เลื่อยไสกบตบแต่งง่าย  ใช้ทำเสา  หมอนรองรางรถไฟ  สะพาน  ด้ามเครื่องมือทางการเกษตร  (5)

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านนิเวศน์  ให้ความร่มรื่น  ให้ร่มเงา  ป้องกันการพังทลายของหน้าดิน  ฯลฯ

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านภูมิสถาปัตย์  -

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านโภชนาการ  ผลสุกรับประทานได้  เนื้อเยื่อหุ้มเมล็ดรสเปรี้ยวอมหวาน  (2)

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพร  

แก่น   เป็นยาขับพยาธิตัวตืดและพยาธิไส้เดือน  หรือทาแก้ผื่นคัน  ขับโลหิต  กระจายโลหิต

แก่นเนื้อไม้  แก้จุกแน่น  แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ  ขับลม  ผายลม  แก้ผื่นคัน  แก้ตานขโมย  เป็นยาระบาย  ถ่ายพยาธิไส้เดือนตัวกลม  ถ่ายพยาธิเส้นด้าย  ถ่ายพยาธิตัวตืด  ขับเลือด  แก้ลม  ถ่ายพยาธิตัวแบน  แก้กระษัย  แก้เส้นเอ็นพิการ  แก้ท้องผูกไม่ถ่าย

แก่น  ขับโลหิต  แก้โรคกระษัยไตพิการ  แก้กระษัยดาน  แก้กระษัยกล่อน  แก้กระษัยลมพานไส้  แก้กระษัยทำให้ท้องผูก  แก้ดวงจิตขุ่นมัว  ระส่ำระสาย  แก้นอนมิหลับ  แก้เบื่ออาหาร  แก้ร้อนในกระหายน้ำ  แก้ปัสสาวะกระปิดกระปรอย  ถ่ายพยาธิ  ถ่ายพยาธิตัวตืด  แก้ท้องโรพุงโต  แก้จุกยามม้ามย้อย  แก้ฝีในท้อง  แก้ปวด  แก้เคือง  กระจายโลหิต

ราก  แก้ไข  แก้กระษัยเส้นเอ็น  ขับพยาธิ  แก้ไข้เพื่อฝีภายใน  แก้พิษร้อน

เปลือก  แก้ไข้

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านอื่นๆ  (5)

เปลือก  ใยจากเปลือกใช้ทำเชือก

ราก  ให้สีเหลืองสำหรับย้อมผ้า

อ้างอิง  (1), (2),  (5), (9)